آسیب ها در لنف ادم و مدیریت آن

لنف‌ادم یک اختلال مزمن در جریان لنفاوی بدن است که می‌تواند باعث تجمع مایع و ورم در اندام‌ها شود. این وضعیت نه‌تنها ظاهر و راحتی فرد را تحت تأثیر قرار می‌دهد، بلکه حساسیت پوست و بافت‌های زیرین را به‌طور محسوسی افزایش می‌دهد و احتمال بروز آسیب‌ها و عفونت‌های پوستی را بیشتر می‌کند. حتی یک ضربه کوچک، خراش ساده یا ساییدگی زیر یک آستین یا جوراب فشاری نامناسب می‌تواند منجر به التهاب شدید و طولانی‌مدت شود، چرا که سیستم لنفاوی آسیب‌دیده نمی‌تواند مایعات اضافی و مواد زائد را به‌طور مؤثر دفع کند.

افرادی که با لنف‌ادم زندگی می‌کنند، معمولاً نگران آسیب‌های احتمالی به پوست و بافت‌های زیرین‌اند و می‌خواهند بدانند چگونه از بروز مشکلات جدی‌تر جلوگیری کنند. خبر خوب این است: رعایت چند نکته ساده اما اصولی، همچون جلوگیری از ضربه و عفونت، استفاده درست از آستین یا جوراب فشاری متناسب با اندازه عضو و… می‌تواند خطر آسیب‌ها را به‌طور چشمگیری کاهش دهد. تشخیص و واکنش زودهنگام به هر نوع آسیب، نقش مستقیمی در جلوگیری از عوارض بلندمدت و حفظ کیفیت زندگی دارد.

نگاهی به آمارهای مهم درباره آسیب‌ها در لنف ادم:

انواع آسیب ها در لنف ادم

هرچند مراقبت از لنف‌ادم در منزل تنها به جلوگیری از آسیب‌ها محدود نمی‌شود و فرد باید نکات مراقبتی بسیاری همچون تحرک مناسب و ورزش را رعایت کند، اما استفاده صحیح از آستین یا جوراب فشاری یکی از مؤثرترین راه‌های محافظت از عضو در برابر آسیب‌های روزمره است؛ به شرطی که سایز، جنس و فشار آن دقیقاً متناسب با شرایط عضو انتخاب شده باشد. به‌طور کلی، آسیب‌ها در لنف‌ادم را می‌توان به سه گروه اصلی تقسیم کرد که این دسته‌بندی از خفیف به شدید انجام می‌گیرد.

دسته بندی اصلی انواع آسیب ها در لنف ادم به شرح زیر است:

1. آسیب‌های سطحی؛ مانند بریدگی، خراش، تاول، سوختگی خفیف، نیش حشرات
2. کشیدگی و پیچ‌خوردگی؛ کشیدگی عضلات، پیچ‌خوردگی مچ دست یا پا، آسیب تاندون و رباط
3. ترک یا شکستگی استخوان؛ ترک استخوان، شکستگی کامل، آسیب‌های ناشی از سقوط یا ضربه شدید

در ادامه به توضیح هر یک از انواع آسیب های لنف ادم خواهیم پرداخت.

آسیب های سطحی در لنف ادم

دسته اول آسیب ها در لنف ادم، شامل بریدگی ها، خراشیدگی ها و سوختگی ها می شود؛ این حالت ها به هر دلیلی می تواند رخ دهد و تنها نحوه برخورد با آن ها اهمیت دارد. وقتی زخم، خراش یا بریدگی های سطحی ایجاد می گردد، نباید نگران باشید؛ اولین گام برای درمان این مساله، این است که محل آسیب را تمیز نگه دارید. تمیز نگه داشتن زخم لزوما به معنای استفاده از مواد ضدعفونی کننده خاص نظیر بتادین نیست؛ زیرا گاهی همین مواد ضدعفونی کننده می توانند از ترمیم زخم جلوگیری نمایند.

البته این مساله عمدتا در مواردی پیش می آید که آسیب های لنف ادم، از لایه سطحی زخم عبور کرده باشند؛ به این ترتیب، شست و شوی محل آسیب به کمک آب و صابون معمولی بهترین مراقبتی است که می توانید انجام دهید. ممکن است چند روز پس از ایجاد آسیب، اطراف زخم یا بریدگی به صورت ملتهب و قرمز رنگ در آید؛ احساس درد در این ناحیه نیز ممکن است وجود داشته باشد. در چنین شرایطی در صورتی که احتمال بروز عفونت را می دهید، بهتر است هر چه سریع تر زخم را به پزشک خود نشان دهید. عمده اقدامات پزشکی در این مرحله، تجویز آنتی بیوتیک ها به صورت خوراکی یا موضعی است.

ایجاد سوختگی بر روی پوست لنف ادم

یکی دیگر از آسیب های لنف ادم که به صورت سطحی ایجاد می شود، سوختگی در اثر حرارت است؛ سوختگی معمولا با بروز تاول همراه است (در نظر داشته باشید که مایع درون تاول شامل یک سرم استریل و ضدعفونی کننده است؛ بنابراین، بهتر است از پاره شدن آن جلوگیری کنید.)

برای مراقبت از محل سوختگی روی عضو مبتلا به لنف ادم بهتر است اصول زیر را رعایت کنید:

• همیشه روی زخم یا تاول را با یک تکه گاز استریل بپوشانید تا از ورود آلودگی‌ها جلوگیری شود.
• از قرار دادن مستقیم چسب روی زخم یا تاول خودداری کنید.
• در صورت نیاز به تثبیت پانسمان، ابتدا گاز استریل را روی زخم قرار داده و سپس با چسب آن را ثابت کنید.
• برای محافظت و ثبات بیشتر، می‌توان روی پانسمان مختصر از بانداژهای مخصوص درمان لنف‌ادم استفاده کرد.

تمامی این موارد را می توان برای آسیب های لنف ادم ایجاد شده بر روی دست و پا انجام داد.

آسیب های ناشی از کاشت ناخن بر بیماری لنف ادم

یکی از سوالات رایجی که این روزها برای بانوان مطرح می شود، اثرات کاشت ناخن بر روی لنف ادم است! در این قسمت می خواهیم به این سوال پاسخ دهیم که آیا کاشت ناخن باعث آسیب های لنف ادم می شود یا خیر؟

در پاسخ باید گفت: بله! در واقع، مرحله تمیز کردن محیط اطراف ناخن و برداشتن پوست های اضافی دور ناخن نیاز به قیچی زدن دارد؛ به همین دلیل نیز امکان ایجاد بریدگی دور ناخن و آسیب های سطحی به پوست وجود دارد. از سوی دیگر، مواد شیمیایی استفاده شده برای کاشت ناخن باعث می شود، بدن نسبت به این مواد واکنش شدیدتری نشان دهد. زخم های ایجاد شده در ناحیه اطراف ناخن نیز می توانند مسیری برای ورود میکروب به بدن شده و عوارضی مانند عفونت را در پی داشته باشند.

به طور کلی، کاشت ناخن، محیط اطراف آن را مستعد قارچ و عفونت های جانبی خواهد کرد. در پاسخ به این سوال که آیا کاشت ناخن برای بیماران مبتلا به لنف ادم دست، مجاز است یا خیر، تنها می توانیم بگوییم که اگر در فواصل زمانی طولانی این کار انجام شود، مشکل کمتری پیش خواهد آمد!

در واقع، شخص مبتلا به اختلال لنف ادم که قرار است کاشت ناخن انجام دهد، باید از خطرات آن آگاهی داشته باشد؛ کاشت ناخن برای این افراد نباید به صورت دائم انجام گیرد. همچنین، لازم است بین دوره های کاشت ناخن به اندازه کافی فرصت داده شود تا بافت های منطقه ترمیم گردد. در نظر داشته باشید که ماده کاشت ناخن، بستر آن را ضعیف می کند. علاوه بر موارد گفته شده، بهتر است برای انجام کاشت ناخن به مراکز مطمئن با استانداردهای بهداشتی بالا مراجعه کنید؛ در این صورت آسیب های لنف ادم ناشی از کاشت ناخن نیز به حداقل خواهد رسید.

اگزما و خارش و التهاب دست مبتلا به لنف ادم

برای رفع اگزما، خارش و التهاب در دستی که لنف ادم دارد، بهترین کار مراجعه به یک پزشک متخصص پوست است. پزشک می‌تواند بر اساس شرایط خاص شما، داروها و پمادهای مناسب را تجویز کند تا علائم اگزما را کاهش دهد. علاوه بر تجویز دارو، پزشک ممکن است توصیه‌هایی برای مراقبت‌های روزانه و مدیریت علائم ارائه دهد. این توصیه‌ها ممکن است شامل استفاده از مرطوب‌کننده‌های خاص، اجتناب از مواد تحریک‌کننده و حفظ بهداشت دست باشد.

به طور کلی توجه به اصول مراقبت از پوست و ناخن در لنف ادم، می‌تواند تا حد زیادی از آسیب های جدی و بروز عفونت در اندام مبتلا به ادم جلوگیری کند؛ برای این منظور توصیه می‌شود حتما مطابق با دستورات تجویزی پزشک خود رفتار کنید.

چطور بفهمیم آستین یا جوراب فشاری‌مان باعث آسیب پوستی می‌شود؟شماره تماس خود را وارد کنید تا کارشناسان ما برای بررسی اولیه وضعیت پوستی و آستین و جوراب شما تماس بگیرند.

آسیب های ناشی از پیچ خوردگی ها در لنف ادم

آسیب‌های ناشی از پیچ‌خوردگی در لنف ادم همیشه محدود به یک ضربه ساده نیست و در برخی افراد—به‌خصوص هنگام زمین خوردن یا وارد شدن فشار ناگهانی—ممکن است گسترده‌تر و دردناک‌تر باشد. این موضوع در سالمندان مبتلا به لنف ادم، اهمیت بیشتری دارد! زیرا بافت نرم و مفاصل آن‌ها حساس‌تر است و روند ترمیم نیز کندتر پیش می‌رود. به همین دلیل، رعایت اصول مراقبت از لنف ادم در سالمندان می‌تواند نقش مهمی در جلوگیری از عوارض شدید ناشی از چنین آسیب‌هایی داشته باشد.

تشخیص آسیب های لنف ادم ناشی از پیچ خوردگی ها

پیچ‌خوردگی‌ها به هر دلیلی می‌توانند ایجاد شوند؛ پس از بروز این نوع آسیب، باید ابتدا بررسی دقیق انجام گیرد. هرگونه سهل‌انگاری در مراجعه به پزشک یا تشخیص نادرست می‌تواند عوارض جدی در پی داشته باشد، زیرا در برخی موارد این آسیب‌ها جدی‌تر از ظاهرشان هستند.

بهترین پزشک برای کنترل آسیب‌های گروه دوم، متخصص ارتوپدی است؛ او ابتدا تمام قسمت‌های عضو آسیب‌دیده را بررسی می‌کند تا از سلامت یا پارگی تاندون‌ها مطمئن شود. ممکن است در ظاهر تنها یک کشیدگی تاندونی به‌نظر برسد، اما در باطن مشکلات جدی‌تری وجود داشته باشد — مثلاً جدا شدن قسمتی از استخوان یا ترک‌خوردگی همراه با کوفتگی که به‌چشم دیده نمی‌شود. تشخیص نهایی این موارد بر عهده پزشک متخصص ارتوپدی است.

مراقبت در برابر پیچ خوردگی ها در آسیب های لنف ادم

برای فردی که در اثر ضربه یا پیچ خوردگی دچار آسیب های لنف ادم شده است، استراحت کافی می تواند مفید واقع شود. در این صورت حتی اگر تاندون دچار کشیدگی یا آسیب جزیی شده باشد، درمان می گردد. همواره باید توجه داشته باشید که به هیچ عنوان نباید فشار زیادی بر ناحیه آسیب دیده وارد شود.

برای فردی که در اثر ضربه یا پیچ‌خوردگی دچار آسیب لنف‌ادمی شده، استراحت کافی بسیار مفید است؛ حتی اگر تاندون دچار کشیدگی جزئی شده باشد، با استراحت درمان می‌شود. همواره باید توجه داشت که نباید فشار زیادی بر ناحیه آسیب‌دیده وارد شود. باز و بسته کردن بانداژ و ماساژ ناحیه آسیب‌دیده در روزهای استراحت باید محدودتر انجام شود. نیاز به ورزش برای بیماران لنف‌ادمی یک اصل تأیید‌شده است، اما در روزهایی که آسیب تازه رخ داده، نباید ورزش سنگین انجام شود و از وزنه‌های سنگین باید پرهیز کرد.

اما در دوران پیچ‌خوردگی با آستین و جوراب فشاری چه‌کار کنیم؟ در بیشتر موارد پیچ‌خوردگی خفیف تا متوسط، نباید به‌طور کامل قطع شود؛ چون قطع ناگهانی فشار درمانی خطر برگشت سریع ورم را بالا می‌برد. اما اگر تورم ناشی از پیچ‌خوردگی آنقدر زیاد باشد که آستین باعث فشار دردناک شود، لنفوتراپیست معمولاً به‌جای آستین آماده، از یک بانداژ چندلایه با فشار قابل‌تنظیم استفاده می‌کند تا وقتی تورم پیچ‌خوردگی فروکش کرد، دوباره به آستین یا جوراب اصلی بازگردید.

ماساژ و بانداژ عضو مبتلا به لنف ادم در پیچ خوردگی ها

برای ماساژ دادن عضو آسیب‌دیده باید با احتیاط عمل کرد؛ ماساژ نباید باعث جابه‌جایی یا گسترش آسیب شود. بهتر است قسمت‌های سالم‌تر ماساژ داده شوند و ناحیه درگیر با یک بانداژ مناسب بسته شود. بانداژ این ناحیه باید نرم‌تر از حالت عادی باشد و گاهی تا دو سه روز روی محل باقی بماند — این موضوع به سطح تحمل فرد و امکان پیگیری درمان در کلینیک یا خانه بستگی دارد.

تفاوت اصلی بانداژ موقت پیچ‌خوردگی با آستین و جوراب فشاری روزمره در همین‌جاست:

• بانداژ چندلایه: فشار قابل‌تنظیم دارد و برای دوره کوتاه التهاب حاد مناسب است.
• آستین و جوراب آماده: فشار ثابت دارد و برای مدیریت بلندمدت روزانه طراحی شده — نه دوره‌های التهاب حاد.

بانداژ یاد شده دقیقا مانند آن چه در مورد گچ گرفتن یک عضو شکسته انجام می شود، عمل خواهد کرد. گاهی باید این بانداژ تا دو سه روز بر روی ناحیه آسیب دیده باقی بماند. این مساله به سطح تحمل افراد و امکان ادامه درمان آن ها در کلینیک یا خانه بستگی دارد. برای ماساژ درمانی و بانداژپیچی محل آسیب‌دیده، بهتر است حتماً به کلینیک مراجعه کنید؛ یک بانداژ نادرست می‌تواند اثرات به‌مراتب بدتری بر سلامت عضو بگذارد!

آسیب های ناشی از شکستگی در عضو مبتلا به لنف ادم

گروه سوم از آسیب ها در لنف ادم، شکستگی هایی است که در اثر عوامل مختلف رخ می دهند. در واقع، ممکن است فرد در اثر تصادف، ضربه های محکم یا زمین خوردن دچار شکستگی استخوان شود. حال سوال این است که با وجود لنف ادم چطور می توان استخوان شکسته را درمان کرد؟

اصلی ترین مساله در درمان آسیب های منجر به شکستگی استخوان در لنف ادم، اولویت درمان شکستگی است. گاهی حتی ممکن است فرد برای رفع شکستگی نیاز به جراحی داشته باشد؛ در چنین حالتی نیز حتما باید اول شکستگی درمان شود و بعد راه های درمان لنف ادم را در پیش گرفت.

درمان شکستگی ها در لنف ادم

آسیب های عضو مبتلا به لنف ادم که منجر به ایجاد شکستگی می شوند، باید حتما زیر نظر یک متخصص ارتوپدی درمان شوند؛ ضمن اینکه مشاوره با پزشک لنفولوژیست در ابتدای درمان ضروری است. در واقع، پیش از جراحی و یا گچ گرفتن عضو آسیب دیده و استخوان شکسته، بهتر است پزشک لنفولوژیست از مشکل شما مطلع گردد؛ چون ممکن است بعد از پشت سر گذاشتن این مراحل درمانی، او نتواند اقدامی برای بهبود شرایط شما انجام دهد.

حتی یکی از اقدامات مهم بیمار در چنین شرایطی برقراری ارتباط بین دو پزشک متخصص ارتوپدی و پزشک لنفوتراپی است؛ زیرا آگاهی پزشک متخصص ارتوپدی از وضعیت اختلال لنفاوی شما، باعث می شود تا با آمادگی بیشتری برای درمان شما اقدام نماید. اگر شکستگی محدودی ایجاد شده باشد، بهتر است به جای گچ گرفتن از روش آتل بندی استفاده شود؛ زیرا استفاده از آتل خوب برای فرد مبتلا به ورم لنفاوی بسیار مناسب تر از گچ گرفتن خواهد بود. آتل تکه ای گچ به همراه یک باند است که دور آن پیچیده می شود.

عملکرد آتل شبیه به گچ است اما می توان آن را در موارد ضروری باز و بسته کرد؛ برای مثال، فرد مبتلا به لنف ادم که دچار آسیب شده است، در مواردی که با ورم زیادی روبرو می شود می تواند آتل خود را باز کند. البته با این شرط که استخوان شکسته شده به هیچ عنوان جا به جا نشود. در نظر داشته باشید که پزشک لنفوتراپیست، همه این آموزش ها را به شما ارائه خواهد داد.

مراقبت های کلینکی و خانگی از شکستگی ها، در لنف ادم

در بیماران مبتلا به لنف ادم، مراقبت از شکستگی باید به گونه‌ای باشد که علاوه بر حفظ پایداری استخوان، تعادل حرکتی فرد نیز حفظ شود. بانداژهای تخصصی نباید حرکت طبیعی اندام یا انجام فعالیت‌های روزمره را بیش از حد محدود کنند؛ زیرا کاهش تحرک می‌تواند خطر بروز عوارض و آسیب‌های بیشتر را افزایش دهد. همچنین تقویت عضلات با انجام تمرینات توصیه‌شده توسط متخصص، به حفظ تعادل، افزایش استحکام اندام و کاهش احتمال آسیب‌های مجدد کمک می‌کند.  افرادی که به جراحی نیاز دارند نباید به دلیل وجود ورم لنفاوی انجام آن را به تاخیر اندازند؛ بلکه باید انجام جراحی را در اولویت قرار دهند.

پس از جراحی و گچ گرفتن استخوان شکسته دست یا پا، می توان اقدامات زیر را در خانه انجام داد:

•  تنفس شکمی
•  ماساژ شانه و نواحی اطراف محل آسیب دیده
•  حرکت محتاطانه دست ها یا پاها به بالا و پایین
•  افزایش دامنه حرکتی دست تا 180 درجه
•  ماساژ انگشت هایی از دست یا پا که در خارج از گچ یا آتل قرار دارند
•  انجام ماساژ ران، باسن، لگن، شانه و تنه برای بهبود جریان مایع لنف
•  انجام ورزش نواحی بالای پا یا دست که زیر گچ قرار ندارند
•  کمک گرفتن از دست مخالف برای انجام ورزش دست آسیب دیده که در اثر گچ گرفتن سنگین شده است.
•  ماساژ بدن در قسمت های مختلف به طوری که فشار منفی ناشی از گردش لنف در نواحی بالاتر از منطقه آسیب دیده ایجاد شود و باعث گردد تا مایع جمع شده در زیر گچ جریان پیدا کند.

در نظر داشته باشید که با انجام مراقبت هایی که در بالا اشاره شد می توان در کنار درمان شکستگی ها، ورم لنفاوی را نیز مدیریت نمود. البته برای درمان لنف ادم بهتر است در طول دوره درمانی شکستگی، یک معاینه حضوری توسط پزشک لنفوتراپی ماهر و مجرب انجام گیرد؛ این کار باعث می شود تا اصلاحات لازم، در الگوی درمانی ایجاد گردد.

تداوم درد بعد از آتل بستن شکستگی لنف ادم

آیا پس از درمان شکستگی با آتل، تداوم درد طبیعی است؟ در پاسخ به این سوال باید گفت: کسی که شکستگی خود را درمان کرده و بعد از گذشت چند ماه هنوز احساس درد در ناحیه آسیب دیده دارد، باید به پزشک لنفوتراپیست خود مراجعه کند؛ در بسیاری از موارد مشکلات و آسیب های لنف ادم از تجمع خود مایع لنف ایجاد می شوند. در واقع تجمع مایع لنف، مانع از گردش صحیح خون می شود؛ در نتیجه، اکسیژن رسانی به بافت های بدن سخت تر شده و ترمیم استخوان ها و شکستگی ها دشوارتر و زمانبرتر خواهد شد.

استفاده از پین برای شکستگی ها در لنف ادم

گاهی استفاده از پین در درمان شکستگی دست و پا، عامل ایجاد ورم لنفاوی در افراد می شود! فردی که در جراحی ارتوپدی او از پین استفاده شده است، برای جلوگیری از لنف ادم، باید فیزیوتراپی تخصصی انجام دهد تا هر چه سریع تر بهبود پیدا کند؛ این موضوع در فرد مبتلا به لنف ادم، جدی تر است.

در بسیاری از موارد لازم است پس از اتمام درمان و جوش خوردن استخوان حتما پین خارج گردد؛ در این گونه موارد بهترین کار این است که ابتدا لنف ادم درمان شده و سپس پین خارج گردد. البته بعد از خروج پین هم تا مدتی لازم است مراقبت های لنف ادم تداوم داشته باشدغ تنها، در این صورت فرد به راحتی می تواند به زندگی خود ادامه دهد.

گچ یا آتل شما به‌تازگی باز شده؟ اندازه عضو شما در طول دوره بی‌حرکتی تغییر کرده و آستین یا جوراب قبلی احتمالاً دیگر فشار درستی ندارد. استفاده از یک آستین نامناسب دقیقاً همان چیزی است که می‌تواند آسیب بعدی را رقم بزند.نوبت فیتینگ مجدد و مشاوره تخصصی انتخاب آستین یا جوراب فشاری را همین امروز رزرو کنید.

پیشگیری از آسیب های لنف ادم

آیا می توان از بروز انواع آسیب های لنف ادم پیشگیری نمود؟  واقعیت این است که نمی توان از بروز حادثه ها جلوگیری کرد! از دید ایشان، وقتی در اثر تصادف، سانحه یا زمین خوردن، فرد درگیر با لنف ادم دچار آسیب می شود، نباید به دنبال دلیل بود! بلکه باید راه درمان و مدیریت آن را پیدا کرد. مراقبت در برابر رویدادها یکی از وظایف اصلی بیماران مبتلا به اختلال لنف ادم است. با این حال، گاهی ممکن است موقعیت های آسیب زا برای آن ها به وجود آید. حفظ آرامش در زمان وقوع آسیب های لنف ادم از اهمیت بالایی برخوردار است.

حفظ خونسردی پس از بروز آسیب اهمیت زیادی دارد؛ زیرا در هر حال می‌توان با همکاری پزشک لنفوتراپی و پزشکان متخصص دیگر، مشکل را برطرف کرد. البته برای افرادی که نسبت به مراقبت و درمان خود سهل‌انگاری می‌کنند، نمی‌توان با همین قطعیت نظر داد؛ هرگونه سهل‌انگاری در درمان آسیب‌های جدی می‌تواند منجر به عفونت و آسیب‌های شدیدتر شود.

تروما و آسیب‌های اندام یکی از عوامل مهم تشدید لنف ادم هستند

مرور مطالعات منتشرشده در سال ۲۰۲۵ نشان می‌دهد آسیب‌های ناشی از ضربه، شکستگی، سوختگی و جراحی‌های وسیع اندام از مهم‌ترین عوامل ایجاد یا تشدید لنف ادم پس از تروما هستند و می‌توانند خطر عفونت و اختلال عملکرد اندام را افزایش دهند. ^{Current Insights into Post-Traumatic Lymphedema}

آسیب های ناشی از فیزیوتراپی در لنف ادم

در افرادی که جراحی پستان داشته و در معرض بروز لنف ادم هستند، فیزیوتراپی شانه باید با احتیاط انجام گیرد؛ این گونه افراد باید برای انجام فیزیوتراپی به مراکزی مراجعه کنند که با سیستم لنفاوی آشنایی داشته باشند. هر گونه بی دقتی و یا ناآگاهی در درمان افراد مبتلا یا مستعد لنف ادم با فیزیوتراپی می تواند مشکلات عدیده ای را برای آن ها به وجود آورد؛ مثلا کشش های نامناسب و یا عدم استفاده اصولی از دستگاه های فیزیوتراپی می تواند مشکل ساز باشند. فیزوتراپی لنف ادم باید تحت نظارت یک متخصص لنفولوژیست و توسط فیزیوتراپ دوره دیده انجام شود.

منبع: ویدئو اینستاگرام دکتر شهپر حقیقت