غدد لنفاوی ساختارهای کوچک و لوبیایی شکلی در سیستم ایمنی بدن هستند که وظیفه فیلتر کردن میکروبها و مواد مضر را بر عهده دارند. تورم غدد لنفاوی معمولاً به دلیل عفونتهایی مانند سرماخوردگی ایجاد میشود، اما در برخی موارد میتواند نشانه بیماریهای جدیتری مانند اختلالات ایمنی یا سرطان باشد. در ادامه با علتها، علائم خطرناک و روشهای تشخیص آن آشنا میشوید.
به گفتهی ویلیام هاروی، پزشک برجسته قرن هفدهم و کاشف گردش خون، «سیستم لنفاوی همانقدر که جریان خون مهم است، برای حفاظت از بدن ضروری است.» در واقع، غدد لنفاوی بهعنوان ایستگاههای نظارتی بدن عمل میکنند و وظیفه دارند مواد مضر، ویروسها و باکتریها را شناسایی و نابود کنند. اختلال در عملکرد این سیستم میتواند منجر به بیماریهایی مانند لنف ادم شود؛ وضعیتی که در آن، تجمع مایع لنفاوی در بافتها باعث تورم مزمن و تضعیف عملکرد سیستم ایمنی میشود. بدون کارکرد درست غدد لنفاوی، بدن در برابر تهدیدات خارجی کاملاً آسیبپذیر خواهد بود.
غدد لنفاوی چیست و چه کاری در بدن انجام میدهند؟
غدد لنفاوی، که به آنها گرههای لنفاوی نیز گفته میشود، ساختارهای کوچک و لوبیایی شکلی هستند که بخش حیاتی از سیستم لنفاوی و سیستم ایمنی بدن را تشکیل میدهند و وظیفه فیلتر کردن مایع لنفاوی، در حال جریان در بدن را بر عهده دارند؛ این غدد در سراسر بدن، بهویژه در نواحی گردن، زیر بغل، کشاله ران و داخل قفسه سینه و شکم، بهصورت خوشهای یافت میشوند و با حذف میکروبها، به محافظت از بدن کمک میکنند. غدد لنفاوی به صورت گروهی (گرههای لنفاوی) سازماندهی شدهاند و هر گروه یک ناحیه خاص از بدن را تحت پوشش قرار میدهد.mayoclinic
همانطور که میدانید، سیستم لنفاوی بخشی از سیستم ایمنی بدن محسوب میشود؛ این سیستم شبکه ای از عروق لنفاوی و گره های لنفاوی است. رگهای لنفاوی بسیار شبیه سیاهرگهایی هستند که خون را در بدن جمعآوری و حمل میکنند؛ اما این عروق به جای حمل خون، مایع آبکی شفافی به نام لنف را حمل می کنند. مایع لنفاوی حاوی گلبول های سفید است که به مبارزه با عفونت ها کمک می کند.
غدد لنفاوی در کدام قسمتهای بدن قرار دارند؟
غدد لنفاوی، به عنوان بخشی جداییناپذیر از سیستم ایمنی، در سراسر بدن پراکنده هستند؛ اگرچه تعداد آنها به صدها عدد میرسد، اما در برخی از نقاط استراتژیک بدن به صورت خوشهای و متمرکز یافت میشوند. این توزیع گسترده به سیستم ایمنی اجازه میدهد تا به سرعت به تهدیدات در هر نقطهای از بدن پاسخ دهد. برخی از این خوشهها، سطحی و نزدیک به پوست هستند و در هنگام تورم به راحتی قابل لمس میباشند؛ در حالی که برخی دیگر در عمق بدن، در اطراف اندامهای داخلی قرار دارند
جالب است بدانید که، تعداد غدد لنفاوی در نواحی مختلف بدن و در افراد مختلف، متفاوت است؛ تعداد تقریبی این غدد در نواحی مختلف بین 20-40 عدد متغیر است. محل قرارگیری غدد لنفاوی، به گونهای است که نواحی کلیدی بدن را پوشش میدهند. مهمترین و شناختهشدهترین خوشههای سطحی در سه ناحیه اصلی قرار دارند: گردن، زیر بغل و کشاله ران. علاوه بر این، خوشههای مهم دیگری نیز در پشت گوشها، زیر فک و چانه و بالای استخوان ترقوه وجود دارند.
جدول محل قرارگیری غدد لنفاوی در بدن:
| ناحیه | تعداد تقریبی (بازه معمول) | نکته مهم بالینی |
| سر و گردن | حدود ۳۰۰ (مجموع) | نیمی از کل گرههای بدن در این ناحیه است. |
| زیر بغل (یک طرف) | ۲۰ تا ۴۰ | برای بررسی سلامت سینه و دست مهم است. |
| کشاله ران (یک طرف) | ۱۰ تا ۲۵ | تخلیه کننده عفونتهای پا و ناحیه تناسلی. |
| شکم (مزانتریک) | ۱۰۰ تا ۲۰۰+ | مسئول ایمنی دستگاه گوارش. |
| کل بدن | ۴۵۰ تا ۶۰۰ (تا ۷۰۰) | بسته به فیزیولوژی فرد متفاوت است |
همچنین، تعداد زیادی غده لنفاوی، در نواحی عمیقتر بدن که قابل لمس نیستند؛ مانند داخل قفسه سینه (در ناحیه بین ریهها) و حفره شکمی (در اطراف رودهها و عروق خونی بزرگ) قرار گرفتهاند. این شبکه گسترده تضمین میکند که مایع لنف از تمام نقاط بدن به طور موثر فیلتر شود.
کار اصلی غدد لنفاوی در بدن چیست؟
غدد لنفاوی مانند پاسگاههای بازرسی هوشمند عمل میکنند و نقش کلیدی در دفاع از بدن در برابر عوامل بیماریزا مانند باکتریها، ویروسها و سلولهای غیرطبیعی دارند. درک وظایف این غدد، برای شناخت چگونگی مبارزه بدن با عفونتها ضروری است. عملکرد اصلی غدد لنفاوی به شرح زیر است:
فیلتر کردن لنف و حذف مواد مضر
یکی از حیاتیترین وظایف غدد لنفاوی، تصفیه و پاکسازی مایع لنف است. مایع لنف، مایعی شفاف است که در فضاهای بین سلولی جریان دارد و مواد زائد، سلولهای مرده و عوامل بیماریزای احتمالی را جمعآوری میکند. این مایع قبل از بازگشت به جریان خون، از چندین غده لنفاوی عبور میکند. درون این غدد، سلولهای ایمنی تخصصی مانند ماکروفاژها (درشتخوارها) قرار دارند که مانند یک فیلتر بیولوژیکی عمل کرده و باکتریها، ویروسها، ذرات خارجی و حتی سلولهای سرطانی را به دام انداخته و آنها را نابود میکنند. این فرآیند فیلتراسیون از پخش شدن عفونت در سراسر بدن جلوگیری کرده و به حفظ سلامت کلی کمک میکند.
تولید و ذخیره سلولهای ایمنی B و T
غدد لنفاوی به عنوان مراکز اصلی برای ذخیرهسازی، بلوغ و تکثیر سلولهای ایمنی کلیدی به نام لنفوسیتها عمل میکنند؛ دو نوع اصلی از این سلولها، لنفوسیتهای B (سلولهای B) و لنفوسیتهای T (سلولهای T)، در این غدد مستقر هستند. این سلولها در حالت عادی، به صورت غیرفعال منتظر میمانند تا یک عامل بیماریزا شناسایی شود.
غدد لنفاوی محیطی سازمانیافته و مناسب را برای نگهداری این ارتش دفاعی فراهم میکنند تا در صورت لزوم، به سرعت فعال شده و برای مقابله با تهدیدها آماده شوند. سلولهای B مسئول تولید پادتن (آنتیبادی) هستند و سلولهای T در شناسایی و نابودی مستقیم سلولهای آلوده یا غیرطبیعی نقش دارند.
نقش غدد لنفاوی در سیستم ایمنی بدن
غدد لنفاوی، نقش فرماندهی را در آغاز و هماهنگی پاسخ ایمنی تطبیقی ایفا میکنند. هنگامی که یک عامل بیماریزا (آنتیژن) در مایع لنف فیلتر و شناسایی میشود، این آنتیژن به لنفوسیتهای B و T خفته در داخل غده ارائه میگردد. این فرآیند باعث فعال شدن این سلولها میشود. پس از فعالسازی، لنفوسیتها به سرعت تکثیر میشوند تا ارتشی از سلولهای مبارز تخصصی را ایجاد کنند. همین تکثیر سریع سلولی است که باعث تورم و دردناک شدن غدد لنفاوی در هنگام عفونت میشود.
سپس، این سلولهای فعال شده و پادتنهای تولید شده از غدد لنفاوی خارج شده، وارد جریان خون میشوند و به محل عفونت در بدن میروند تا عامل بیماریزا را از بین ببرند. بنابراین، این غدد نه تنها فیلترهای غیرفعال نیستند؛ بلکه مراکز هوشمندی برای شروع یک حمله دقیق و هدفمند علیه مهاجمان هستند.lymph nodes
علت تورم غدد لنفاوی چیست؟
تورم غدد لنفاوی، معمولاً به عنوان پاسخی طبیعی به عفونتهای باکتریایی یا ویروسی در بدن رخ میدهد؛ در این حالت، گرههای لنفاوی که بخشی از سیستم ایمنی بدن هستند، سلولهای ایمنی را برای مقابله با عوامل بیماریزا، مانند ویروسها یا باکتریها، تولید و انباشته میکنند؛ این تجمع سلولهای ایمنی باعث بزرگ شدن غدد لنفاوی میشود.
شایعترین دلیل تورم غدد لنفاوی در ناحیه گردن، عفونت دستگاه تنفسی فوقانی است که معمولاً بین 10 تا 14 روز بهبود مییابد. این حالت که به لنفادنوپاتی معروف است، معمولاً در اثر عفونتهای ویروسی، مانند سرماخوردگی، رخ میدهد.سایر علل احتمالی تورم غدد لنفاوی شامل موارد زیر است:
عفونت های رایج
بسیاری از عفونتهای رایج میتوانند باعث تحریک و بزرگ شدن غدد لنفاوی شوند؛ در ادامه به برخی از شایعترین عفونتهایی که میتوانند باعث بروز این وضعیت شوند، اشاره شده است:
- گلودرد استرپتوکوکی
- سرخک
- عفونت گوش
- عفونت دندان(آبسه)
- مونونوکلئوز
- عفونت های پوست یا زخم، مانند سلولیت
- ویروس نقص ایمنی انسانی(HIV)
عفونت های غیر معمول
در کنار عفونتهای شایع، برخی عوامل کمتر شناختهشده نیز میتوانند باعث التهاب یا تورم غدد لنفاوی شوند؛ این عفونتها معمولاً نادرتر هستند یا از طریق مسیرهای خاصی مانند تماس با حیوانات یا روابط جنسی منتقل میشوند. شناسایی این موارد اهمیت زیادی دارد، چرا که تشخیص دیرهنگام آنها میتواند روند درمان را پیچیدهتر کند! در ادامه، با چند مورد از این عفونتهای غیر معمول آشنا میشویم:
- بیماری سل
- برخی از عفونت های مقاربتی مانند سیفلیس
- توکسوپلاسموز؛ یک عفونت انگلی ناشی از تماس با مدفوع گربه آلوده یا خوردن گوشت نیم پز
- تب خراش گربه؛ عفونت باکتریایی ناشی از چنگ زدن یا گاز گرفتن گربه
در ادامهی همین روند طبیعیِ واکنش سیستم ایمنی، گاهی بررسی دقیقتر غدد لنفاوی ضروری میشود؛ بهویژه زمانی که تورم طولانیمدت باشد یا پزشک به درگیریهای عمقیتر مشکوک شود. در چنین شرایطی، برداشتن غدد لنفاوی زیر بغل ممکن است بهعنوان یک اقدام تشخیصی یا درمانی انجام شود. این عمل معمولاً با هدف ارزیابی نوع درگیری لنفی، جلوگیری از گسترش بیماری و کمک به تصمیمگیری دقیقتر در ادامهی روند درمان انجام میگیرد.
اختلالات سیستم ایمنی
اختلالات سیستم ایمنی نیز میتوانند از دلایل تورم غدد لنفاوی باشند. در این دسته، بیماریهایی مانند لوپوس و آرتریت روماتوئید قرار میگیرند که هر دو از نوع بیماریهای التهابی مزمن هستند. لوپوس میتواند اندامهای مختلفی از جمله مفاصل، پوست، کلیهها، سلولهای خونی، قلب و ریهها را درگیر کند و باعث التهاب گسترده در بدن شود. از سوی دیگر، آرتریت روماتوئید با حمله به بافت سینوویوم (پوشش داخلی مفاصل) منجر به التهاب، درد و در موارد پیشرفته، تخریب مفاصل میشود. در هر دو بیماری، واکنش غیر طبیعی سیستم ایمنی باعث تحریک و بزرگ شدن غدد لنفاوی میگردد.
سرطان ها
برخی از سرطانها نیز میتوانند باعث تورم و درگیری غدد لنفاوی شوند. لنفوم یکی از این سرطانهاست که مستقیماً از سیستم لنفاوی منشأ میگیرد و در آن، سلولهای غیرطبیعی بهطور غیرقابلکنترلی در غدد لنفاوی رشد میکنند. سرطان خون یا لوسمی نیز با درگیر کردن بافتهای خونساز مانند مغز استخوان و سیستم لنفاوی، میتواند باعث بزرگ شدن غدد شود. علاوه بر این، برخی از سرطانهای دیگر که در ابتدا در اندامهای متفاوتی آغاز میشوند، ممکن است در مراحل پیشرفته به غدد لنفاوی گسترش یابند (متاستاز دهند) و باعث تورم آنها شوند. در چنین مواردی، بررسی و نمونهبرداری از غدد لنفاوی برای تشخیص نوع و مرحله بیماری ضروری است.
علائم غیرطبیعی غدد لنفاوی
غدد لنفاوی، به عنوان بخشی از سیستم دفاعی بدن، به طور طبیعی به عفونتها و التهابها واکنش نشان میدهند. درک تفاوت بین یک واکنش طبیعی و یک علامت هشداردهنده برای حفظ سلامتی بسیار مهم است. اگرچه تورم غدد لنفاوی، اغلب خوشخیم و موقتی است؛ اما برخی تغییرات خاص میتوانند نشانهای از یک بیماری جدیتر باشند و نیازمند توجه و پیگیری پزشکی هستند.
تورم و درد غدد لنفاوی
تورم غدد لنفاوی (لنفادنوپاتی) در پاسخ به یک عفونت رایج مانند سرماخوردگی یا گلودرد، همراه با درد یا حساسیت به لمس است و پس از بهبودی عفونت، به حالت عادی بازمیگردد. اما اگر تورم بیش از دو تا چهار هفته ادامه یابد، غده به طور مداوم بزرگتر شود یا بدون هیچ علت مشخصی (مانند عفونت) به وجود آید، باید نگران شد.
علائم هشداردهنده دیگر شامل تورمی است که بسیار سفت، ثابت (به بافت زیرین چسبیده) و بدون درد باشد؛ همراهی این تورم با علائمی مانند تب، تعریق شبانه و کاهش وزن ناخواسته، لزوم مراجعه فوری به پزشک را دوچندان میکند.
تغییرات بافتی و علائم همراه با عفونت یا سرطان
بافت و قوام غدد لنفاوی متورم میتواند سرنخ مهمی درباره علت آن باشد. در عفونتها، غدد لنفاوی معمولا نرم، متحرک و حساس به لمس هستند. این حالت نشان میدهد که سیستم ایمنی به طور فعال در حال مبارزه با یک عامل بیماریزا است. در مقابل، غدد لنفاوی درگیر با سرطان (مانند لنفوم یا متاستاز) اغلب سفت، لاستیکی، بدون درد و غیرمتحرک هستند و ممکن است به یکدیگر چسبیده و تودهای را تشکیل دهند.
علائم همراه نیز متفاوت است؛ عفونتها معمولا با علائم موضعی (مانند قرمزی پوست یا گلودرد) همراه هستند؛ در حالی که سرطان ممکن است با علائم عمومیتری مانند خستگی مزمن، کاهش وزن بیدلیل و تعریق شدید شبانه خود را نشان دهد.
آیا تورم غدد لنفاوی مسری است؟
خودِ تورم غدد لنفاوی مسری نیست و نمیتوان به طور مستقیم به آن مبتلا شد؛ اما علت اصلی تورم، مانند یک ویروس مسری (مانند سرماخوردگی یا آنفولانزا) میتواند به دیگران منتقل شود. در این موارد، اگر تورم غدد ناشی از یک عفونت ویروسی باشد، ممکن است ویروس را به سایر اعضای خانواده و اطرافیان خود، انتقال دهید. به همین دلیل، حفظ بهداشت فردی، شستن مکرر دستها و دوری از افراد بیمار میتواند از گسترش ویروس و در نتیجه، عفونت جلوگیری کند.clevelandclinic
سرطان در غدد لنفاوی چیست؟
یکی از مهمترین پرسشها در پرسش و پاسخ درباره غدد لنفاوی، مطرح میشود این است که این غدد چگونه ممکن است سرطانی شوند. به طور کلی، سرطان میتواند به دو شکل در غدد لنفاوی دیده شود. در حالت اول، سرطان مستقیماً از خود بافت سیستم لنفاوی آغاز میشود که به آن لنفوم گفته میشود. لنفوم نوعی سرطان سیستم ایمنی است که در آن لنفوسیتها به طور غیرطبیعی تکثیر میشوند و معمولاً باعث بزرگ شدن بدون درد غدد لنفاوی در گردن، زیر بغل یا کشاله ران میشود.
در حالت دوم، که شایعتر است، سرطان ابتدا در اندام دیگری مانند پستان، پوست یا سایر بافتهای بدن ایجاد شده و سپس سلولهای سرطانی از طریق سیستم لنفاوی به غدد لنفاوی زیر بغل منتقل میشوند. به همین دلیل بررسی تورم یا تغییرات غیرطبیعی این غدد میتواند سرنخ مهمی برای تشخیص زودهنگام برخی بیماریها باشد.
سرطان چگونه به غدد لنفاوی سرایت می کند؟
سرطان میتواند از محل اولیه خود به سایر نقاط بدن گسترش پیدا کند! وقتی سلولهای سرطانی از تومور جدا میشوند، از طریق جریان خون یا سیستم لنفاوی به دیگر نواحی بدن منتقل میشوند. اگر سلولهای سرطانی از طریق سیستم لنفاوی حرکت کنند، ممکن است در همانجا باقی بمانند. بیشتر این سلولها قبل از اینکه در جای جدید رشد کنند، از بین میروند، اما برخی ممکن است در ناحیه جدید مستقر شده، رشد کرده و تومورهای جدیدی ایجاد کنند؛ این فرایند گسترش سرطان به قسمتهای دیگر بدن، متاستاز نامیده میشود.
برای اینکه سلولهای سرطانی به نواحی جدید گسترش یابند، باید چندین تغییر را تجربه کنند؛ آنها باید از تومور اولیه جدا شده، به دیواره بیرونی لنف یا رگ خونی بچسبند و از آن عبور کنند تا با جریان خون یا لنف به اندام یا غدد لنفاوی جدید منتقل شوند.cancer
تشخیص سرطان در غدد لنفاوی
در حالت طبیعی، غدد لنفاوی بسیار کوچک و در بافت بدن پنهاناند، بهطوری که لمس یا مشاهده آنها با چشم غیرمسلح دشوار است؛ اما در شرایطی مانند عفونت، التهاب یا سرطان، این غدد متورم شده و بهخصوص اگر در نزدیکی سطح بدن قرار داشته باشند، با لمس انگشت یا حتی نگاه قابلتشخیص میشوند. با این حال، اگر تنها چند سلول سرطانی وارد یک غده لنفاوی شده باشد، ممکن است شکل و اندازهی آن تغییری نکند و همچنان طبیعی به نظر برسد؛ به همین دلیل، تشخیص قطعی گسترش سرطان به این غدد بدون بررسی دقیق، بسیار دشوار است.
از آنجا که بسیاری از غدد لنفاوی در عمق بدن قرار دارند و بهراحتی قابل لمس یا مشاهده نیستند، پزشکان برای ارزیابی آنها از روشهایی مانند سیتیاسکن، امآرآی یا سونوگرافی استفاده میکنند. با این حال، دقیقترین روش برای تشخیص درگیری لنفی، انجام بیوپسی یا نمونهبرداری از غده است. این نمونه ممکن است با سوزن گرفته شود یا گاهی کل غده در حین جراحی برداشته شود. نمونه به آزمایشگاه آسیبشناسی ارسال میشود تا سلولهای مشکوک زیر میکروسکوپ بررسی شوند. نتایج پاتولوژی نقش کلیدی در تصمیمگیری دربارهی نیاز به درمانهای تکمیلی مانند شیمیدرمانی، پرتودرمانی یا ایمونوتراپی ایفا میکند.
چند درصد از غدد لنفاوی متورم سرطانی هستند؟
معمولاً سرطان غدد لنفاوی را خیلی سفت و بهم چسبیده میکند؛ اما طبق بررسی های انجام شده در American Family Physician کمتر از ۱٪ از افرادی که غدد لنفاوی ورم کرده داشتند، به سرطان بدخیم غدد لنفاوی مبتلا بودند.
تشخیص بیماری باتوجه به تورم غدد لنفاوی یک ناحیه
تورم غدد لنفاوی معمولاً زمانی رخ میدهد که این «فیلترهای سیستم ایمنی» در حال مقابله با عفونت، التهاب یا (در موارد کمتر) بیماریهای جدیتر مثل سرطان باشند. نکته مهم این است که محل تورم میتواند سرنخ دقیقی درباره منشأ مشکل بدهد؛ چون هر گروه از غدد لنفاوی، مایع لنف را از بخش مشخصی از بدن جمعآوری و تصفیه میکند. بهطورکلی، تورم غدد لنفاوی یک ناحیه خاص، میتواند نشان دهنده گروه مشخصی از بیماریها باشد:
- غدد لنفاوی گردن: تورم در این ناحیه بسیار شایع است و اغلب به عفونتهای دستگاه تنفسی فوقانی مانند سرماخوردگی، گلودرد، عفونت گوش، مونونوکلئوز یا مشکلات لثه و دندان اشاره دارد.
- غدد لنفاوی زیر بغل: این غدد، لنف دستها، دیواره قفسه سینه و پستانها را تخلیه میکنند. تورم آنها میتواند ناشی از عفونت یا آسیب در دست و بازو باشد.
- غدد لنفاوی کشاله ران: این غدد مسئول فیلتر کردن لنف از پاها، ناحیه تناسلی و قسمت تحتانی شکم هستند. تورم در این ناحیه به دلیل عفونتهای پوستی پا، آسیبهای فیزیکی به پاها یا برخی عفونتهای خاص ایجاد میشود.
- غدد لنفاوی بالای استخوان ترقوه: تورم در سمت چپ ناحیه لنفاوی یک علامت بالینی مهم است و میتواند نشاندهنده سرطان در ریه، مری، معده یا سایر اندامهای شکمی باشد که به این نقطه منتقل شدهاند.
- غدد لنفاوی داخلی (قفسه سینه و شکم): این غدد قابل لمس نیستند؛ اما بزرگ شدن آنها، میتواند نشاندهنده بیماریهای جدی مانند لنفوم (سرطان سیستم لنفاوی)، سل یا گسترش سرطان از اندامهای داخلی باشد.
درمان تورم غدد لنفاوی
درمان تورم غدد لنفاوی به علت آن بستگی دارد؛ اگر تورم ناشی از عوامل ویروسی یا میکروبی خفیف و گذرا باشد، ممکن است به طور خودبهخود و بدون نیاز به درمان خاصی کاهش یابد. در مواردی که عفونت شدید و مشخص باشد، پزشک ممکن است آنتیبیوتیک یا داروهای ضد ویروسی تجویز کند.
اما اگر تورم به دلیل بیماریهای جدیتری مانند سرطان باشد، نیاز به درمانهای تخصصی و متناسب با آن بیماری خواهد داشت؛ در این شرایط پزشکان از روشهای مختلفی برای تشخیص و درمان استفاده میکنند. این روشها از معاینه فیزیکی ساده تا مداخلات جراحی پیشرفته متغیر هستند و هدف اصلی آنها ارزیابی دقیق وضعیت غدد و انتخاب بهترین رویکرد درمانی برای بیمار است.
جراحی و برداشتن غدد لنفاوی زیر بغل
جراحی برای برداشتن غدد لنفاوی زیر بغل که به آن تشریح غدد لنفاوی زیربغلی نیز گفته میشود، یک روش درمانی و تشخیصی مهم، بهویژه در مدیریت سرطان پستان است. این جراحی زمانی انجام میشود که سرطان به غدد لنفاوی زیر بغل گسترش یافته باشد.
هدف از برداشتن غدد لنفاوی زیر بغل، حذف کامل غدد درگیر برای جلوگیری از پخش بیشتر بیماری و همچنین تعیین دقیق مرحله سرطان است. در این روش، جراح از طریق یک برش در ناحیه زیر بغل، تعدادی از غدد لنفاوی را خارج میکند تا در آزمایشگاه پاتولوژی بررسی شوند. این کار به تعیین برنامه درمانی بعدی بیمار، مانند نیاز به شیمیدرمانی یا پرتودرمانی، کمک شایانی میکند.
بیوپسی غدد لنفاوی نگهبان
بیوپسی غدد لنفاوی نگهبان، یک روش نوین و کمتر تهاجمی برای بررسی گسترش سرطان به غدد لنفاوی است. در این تکنیک، به جای برداشتن تمام غدد یک ناحیه، فقط اولین غدهای که لنف را از تومور دریافت میکند (غده نگهبان) شناسایی و برداشته میشود. این کار با تزریق یک ماده ردیاب (رادیواکتیو یا رنگی) در نزدیکی تومور انجام میشود.
اگر این غده نگهبان، فاقد سلولهای سرطانی باشد، به احتمال بسیار زیاد بقیه غدد نیز سالم هستند و نیازی به جراحی گستردهتر نیست. این روش به طور چشمگیری از عوارض جانبی مانند تورم مزمن بازو (لنف ادم) میکاهد و در عین حال، اطلاعات تشخیصی بسیار دقیقی را فراهم میکند.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر در نواحیای که غدد لنفاوی قرار دارند، مانند گردن، زیر بغل یا کشاله ران، احساس تورم، درد یا ناراحتی داشتید، بهتر است بدون تأخیر به پزشک مراجعه کنید. این پزشک میتواند عمومی، متخصص بیماریهای عفونی، جراح یا لنفولوژیست باشد. در بسیاری از موارد، تورم غدد ناشی از یک عفونت ساده یا التهاب گذرا است و نیاز به نگرانی جدی نیست؛ اما تشخیص قطعی فقط با معاینه دقیق و در صورت لزوم، انجام آزمایشهایی مانند سونوگرافی یا نمونهبرداری امکانپذیر است.
بهطور کلی، نادیده گرفتن علائم غیرعادی بهویژه زمانی که همراه با تب، کاهش وزن یا تداوم تورم باشد، میتواند خطرناک باشد. بهترین کار این است که در صورت مشاهده هرگونه تغییر مشکوک در بدن، آرامش خود را حفظ کرده و بدون استرس، بررسی پزشکی را انجام دهید. اقدام بهموقع میتواند از پیشرفت بیماریهای جدی جلوگیری کند و در صورت نیاز، درمان را سریعتر آغاز کرد.
در صورت نیاز به مشاوره در این زمینه میتوانید از تخصص و تجربه دکتر شهپر حقیقت، پزشک، MPH، PhD و لنفوتراپیست و عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات سرطان پستان جهاد دانشگاهی استفاده کنید.
16 دیدگاه دربارهٔ «آشنایی با غدد لنفاوی و نحوه عملکرد آنها»
سلام دکتر، من چند وقتیه زیر بغلم یه غده کوچیک حس میکنم که بعضی وقتا درد داره، بعضی وقتا هم نه. ولی سرما هم نخوردم اخیراً. به نظرتون ممکنه دلیلش چیز دیگهای باشه غیر از عفونت معمولی؟
سلام مریم جان، بله، تورم غدد لنفاوی زیر بغل همیشه به عفونت ربط نداره. گاهی اوقات واکنش به اصلاح موهای زیر بغل، ضربه، یا حتی بعضی از داروها هم میتونه باعث تورم بشه. اگه تورم ادامهدار بود یا دردناکتر شد، بهتره با سونوگرافی بررسی بشه تا علت دقیق مشخص بشه.
دکتر حقیقت عزیز، ببخشید ممکنه که تورم غدد لنفاوی بعد از واکسن یا تزریق دارو هم پیش بیاد؟ چون من بعد از دوز آخر واکسن کرونا، زیر گلو یه ورم کوچیک حس میکنم.
سلام دوست عزیز، بله کاملاً ممکنه. تورم غدد لنفاوی بعد از واکسن، بهخصوص واکسنهایی که سیستم ایمنی رو تحریک میکنن (مثل واکسن کرونا یا آنفولانزا)، کاملاً طبیعی و موقتیه. معمولاً ظرف یکی دو هفته برطرف میشه. اگر بیشتر از سه هفته باقی موند یا دردناک شد، بهتره پیگیری بشه.
مننون از مطالب ارزشمندتون
خوشحالیم که مطالب سابت برای شما مفید بوده، ممنون از شما برای همراهی ارزشمندتون 🙏😊
سلام دکتر وقت بخیر. من همیشه فکر میکردم غدد لنفاوی فقط توی گردن هستن، ولی توی مقاله گفتین زیر بغل و کشاله ران هم هست. حالا اگه یه نفر توی کشاله ران یه برآمدگی حس کنه، آیا میتونه نشونه عفونت باشه یا خطرناکه؟
سلام نگین جان، سوال خوبی پرسیدی. بله، غدد لنفاوی در کشاله ران هم وجود دارن و معمولاً در پاسخ به عفونتهای پوستی، زخمها یا حتی عفونتهای مقاربتی متورم میشن. اگر تورم دردناک باشه و با تب یا ترشح همراه نباشه، معمولاً خوشخیمه؛ اما اگه چند هفته موند یا بزرگ شد، لازمه بررسی دقیقتری انجام بشه.
خانم دکتر یه سوال داشتم، اگر کسی غدد لنفاوی متورم داشته باشه ولی هیچ علامت دیگهای مثل تب یا گلودرد نداشته باشه، لازمه بیوپسی انجام بده؟ یا فقط با سونوگرافی مشخص میشه؟
سلام آقای رحیمی، اگر غدهی لنفاوی بیش از ۳-۴ هفته باقی بمونه، بدون علائم واضح عفونت، یا خیلی سفت باشه، پزشک ممکنه ابتدا سونوگرافی تجویز کنه. اگه نتیجه سونو مشکوک باشه، اونوقت بیوپسی یا نمونهبرداری انجام میشه. همیشه لازم نیست مستقیم سراغ بیوپسی رفت.
سلام خانم دکتر، ممنون بابت مقاله کاملتون. فقط یه سوال دارم: آیا لنف ادم فقط بعد از جراحی اتفاق میافته یا ممکنه خودبهخود هم ایجاد بشه؟ چون من جراحی نداشتم ولی پام یه مدت متورمه.
سلام ستاره جان، لنفادم بیشتر بعد از جراحیهایی مثل جراحی سرطان پستان یا لگن دیده میشه که غدد لنفاوی برداشته میشن. ولی در موارد نادر، میتونه به صورت اولیه یا خودبهخودی هم ایجاد بشه، مثلاً به دلیل ناهنجاریهای مادرزادی در سیستم لنفاوی یا عفونتهای مزمن. توصیه میکنم با یک پزشک متخصص لنفدرمانی مشورت کنی تا علت دقیق بررسی بشه.
من همیشه برام سوال بود که این غده های لنفاوی کجاهای بدن قرار میگردن. مرسی از توضیحات دقیقتون خانم دکتر 😊❤️
ممنون که نظرتون رو با ما درمیون گذاشتید، خوشحالیم از اینکه محتوا براتون مفید بوده 🙏
سلام، سرکار خانم دکتر حقیقت
بعرضتون برسونم بنده بهمن 1404 دردی در سمت چپ در ناحیهََََ… احساس کردم که خلاصه با شدت درد بیشتر و سیتی اسکن و…سنگریزه در کلیه چپ مشاهده شد و کم کم دفع گردید، ضمنا پروستات نیز سالمه
ومشکلم که در راستای درد کلیه تا الآن هنوز بهبود نیافته ام تشخیص غدد لنفاویست در کشاله ران.
بنابه تشخیص متخصص کلیه، عرضم اینه که هیچ غددی در ناحیه کشاله ران مشاهده نمیشه و علایم تب و… نیز ندارم و 3 بار تابحال پیش این متخصص کلیه که خیلی قدیمی نیز هست مرجعه کرده ام که ویزیت داروها به این نحوه:
نسخه اول: ویزیت دارو برای 1 هفته:
آمی تریپتیلین 10. 10 عدد
آلفانیکس. 10 عدد
آمپول پردنیزولون. 2 عدد (تزریق هفته ای اعدد)
نسخه دوم:
اسکای من. 30عدد. روزی 1 عدو
قرص آمی تریپ.25 30عدد. شبی 1عدد
سلکسیب 200. 40 عدد. روزی 1عدد بعد از صبحانه
گابا پنتین.100 80 عدد روزی 2 عدد. صبح و شب
نسخه سوم:
مولتی فیکس. 60 عدد روزی 2عدد
آمی تریپ 25. 60عدد. صبح و شب
گاباپنتین 100. 30 عدد. شبی 1 عدد
آلفانیکس. 30عدد. شبی 1عدد
سلام باتوجه به توضیحاتی که دادید شما باید برای بررسی دقیق مشکل به متخصص عفونی مراجعه کنید.